"เด็กไทยเดี๋ยวนี้โตเป็นหนุ่มเป็นสาวไวจริงๆ" เราอาจจะเคยได้ยินผู้ใหญ่หลายคนตั้งข้อสังเกตนี้ ซึ่งคำว่า "เป็นหนุ่มสาว"นั้น นอกจากจะหมายถึงการแต่งเนื้อแต่งตัวและคำพูดคำจาที่ต่างจากตอนเป็นเด็กแล้ว ยังรวมถึงการเจริญเติบโตของร่างกายที่เริ่มเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์อีกด้วย
ถ้าโตเป็นหนุ่มเป็นสาวอย่างรวดเร็วเพราะการแต่งเนื้อแต่งตัวหรือการพูดการจาคงไม่หนักใจอะไร แต่ปัจจุบันเด็กไทยจำนวนหนึ่งกำลังประสบกับ "โรคเป็นสาวก่อนวัย" ซึ่งเป็นโรคเกี่ยวกับความผิดปกติในการเจริญเติบโตทีมาจากหลายสาเหตุ
รู้จักโรคสาวก่อนวัย
รศ.พญ.สุภาวดี ลิขิตมาศกุล ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ โรงพยาบาลศิริราช ให้ข้อมูลที่น่าสนใจว่า "โรคเป็นสาวก่อนวัย" ส่วนใหญ่มักเกิดกับผู้หญิงเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของการเจริญเติบโตในช่วงวัยเด็กทำให้เด็กมีเต้านมหรือมีประจำเดือน รังไข่และมดลูกหรืออัณฑะ ทำงานและพร้อมที่จะเจริญพันธุ์"
"การเจริญเติบโตที่เร็วผิดปกตินี้อาจส่งผลเสียต่อเด็กหลายด้านจนแทบนึกไม่ถึง อาทิ เรื่องความสูงของเด็ก อธิบายง่ายๆคือ ฮอร์โมนเอสโทรเจนซึ่งเป็นฮอร์โมนเพศหญิงนั้น มีทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย ฮอร์โมนตัวนี้จะเป็นตัวควบคุมให้ปลายของกระดูกซึ่งเจริญเติบโตอยู่ปิดลง ทำให้เด็กผู้หญิงหยุดสูงหลังจากมีประจำเดือน 2 ปี ส่วนปลายกระดูกของเด็กผู้ชายจะปิดช้ากว่าผู้หญิง 3-5 ปี ผู้ชายจึงมีโอกาสตัวสุงกว่าผู้หญิง"
"นอกจากนี้ผู้หญิงยังมีโอกาสเสี่ยงต่อมะเร็งเต้านมสูงขึ้นด้วย ตลอดจนส่งผลกระทบต่อสภาพจิตใจของเด็ก รวมถึงอันตรายจากบุคคลภายนอก เช่น กรณีถูกล่วละเมิดทางเพศและภาวะตั้งครรภ์ไม่พร้อม"
สาเหตุเกิดจากอะไร?
รศ.พญ.สุภาวดี กล่าวว่า สาเหตุที่ทำให้เป็นสาวก่อนวัยแบ่งได้ 3 ส่วนใหญ่ คือ
1. สาเหตุจากภายใน เป็นที่รู้กันว่า เด็กที่มีไฮโปทาลามัสผิดปกติตั้งแต่แรกเกิด หรือถูกผลกระทบกระเทือนจากอุบัติเหตุได้รับการผ่าตัดหรือฉายแสงที่สมอง หรือเป็นเนื้องอกของต่อมใต้สมองซึ่งอยู่ใกล้กับไฮโปทาลามัส ก็จะส่งผลให้การควบคุมการทำงานของระบบไฮโปทาลามิกนี้ผิดเพี้ยนไป ระบบจึงทำงานเร้วขึ้น เกิดเป็นสาวก่อนวัยขึ้นมา อีกสาเหตุหนึ่งคือ การเป็นเนื้องอกบางชนิด ในช่วงแกนกลางของไฮโปทาลามัส (แกนกลางของสมอง) เช่น เนื้องอก Hamartoma ซึ่งเป็นติ่งเนื้อเล็กๆ ที่สามารถสร้างฮอร์โมนบางชนิดขึ้นมา และฮอร์โมนเหล่านี้มีผลไปกระตุ้นฮอร์โมนโกนาโดรโทรฟินในต่อมใต้สมองให้ทำงาน จนเกิดกระบวนการสร้างฮอร์โมนเพศขึ้นมา ก็ส่งผลต่อการเป็นสาวก่อนวัยได้
รวมถึงการมีซีสต์และเนื้องอกที่รังไข่ อัณฑะ หรือ ต่อมเพศ ซึ่งสามารถส่งผลให้เป็นสาวก่อนวัยได้เช่นกันและท้ายที่สุดคือ ความผิดปกติของตาอมหมวกไต ซึ่งทำหน้าที่ผลิตฮอร์โมนเพศโดยตรง กรณีนี้พบได้ในเด็กที่เป็นโรคต่อมหมวกไตผลิตฮอร์โมนมากเกินไป
2. สาเหตุจากภายนอก เมื่อวัยเด็กได้รับฮอร์โมนเพศซึ่งเป็นฮอร์โมนในช่วงวัยเจริญพันธุ์ ระบบร่างกายก็จะพัฒนาเร็วขึ้น ในอดีตพบว่า เด็กที่กินวิตามินหรือยาบางชนิดที่โฆษณาว่า "กินแล้วจะโตเร็ว" แท้จริงแล้วยานี้มีส่วนผสมของโฮนโมนเพศ เมื่อกินยาประเภทดังกล่าวเข้าไป เด็กจะมีการสะสมไขมันมากขึ้นทำให้เด็กอวบขึ้น ดูตัวโตกว่าเด็กรุ่นเดียวกัน
3. ไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด พบว่าทุก20ปี มนุษย์จะมีการเปลี่ยนแปลงเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เร็วขึ้นหกเดือนถึงหนึ่งปีของอายุเกณฑ์เดิม ปัจจุบันเด็กผู้หญิงเริ่มเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุ 8 ขวบ ในขณะที่เด็กชายเริ่มที่อายุ 9 ขวบ ซึ่งส่วนใหญ่จะสัมพันธ์กับเรื่องของภาวะโภชนาการเกินหรือความอ้วน เด็กที่มีร่างกายอ้วนมักจะเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เร็วกว่าเด็กที่ผอม
นอกจากนี้ยังมีข้อสันนิษฐานอื่นๆที่คาดว่าจะส่งผลให้เป็นโรคเป็นสาวก่อนวัย เช่น
- ระดับคอเลสเทอรอล ในร่างกายอาจเชื่อมโยงกับโรคเป็นสาวก่อนวัยได้ สารเริ่มเริ่มต้นของการสร้างฮอร์โมนเพศคือ คอเลสเทอรอล ในปัจจุบันพบว่า เด็กรุ่นใหม่มีระดับคอเลสเทอรอลในเลือดสูงกว่าคนสมัยก่อนมาก เพราะฉะนั้นอาจเป็นไปได้ว่า เมื่อสารตัวนี้เพิ่มมากขึ้น ก็เหมือนมีวัตถุดิบมากขึ้นทำให้ร่างกายผลิตออร์โมนได้มากพอที่ร่างกายจะนำไปใช้งานได้ จึงก้าวเข้าสุ่วัยเจริญพันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว
- อาหาร เช่น ไก่ ซึ่งประเด็นข้อถกเถียงกันว่ามีการฉีดฮอร์โมนเร่งมากจนส่งผลมาถึงคน ในอดีต ไก่ที่เรากินเป็นไก่บ้าน เนื้อของไก่ส่วนใหญ่เป็นกล้ามเนื้อมากกว่าไขมัน แต่ในปัจจุบันเรามีไก่บ้านน้อยลง เหลือเพียงไก่เลี้ยงซึ่งถูกขุนให้อ้วนด้วยอาหาร ทำให้มีปริมาณไขมันเนื้อสูง เมื่อเด็กกินไก่จึงส่งผลให้เด็กมีไขมันและคอเลสเทอรอลในร่างกายสูงด้วย อาจส่งผลต่อภาวการณ์เป็นสาวก่อนวัย
ทั้งนี้เคยมีผู้ป่วยโรคนี้ที่มีรูปร่างอยู่ในเกณฑ์ท้วมอ้วน เมื่อตรวจดูคอเลสเทอรอลพบ ว่ามีเกณฑ์สูงกว่าปกติ ซึ่งผู้ป่วยเหล่านี้หลายรายชอบกินไก่ประจำ และจากการแนะนำให้เด็กควบคุมสัดส่วนอาหารโดยการลดอาหารที่มีไขมันสูง พบว่าในบางรายสามารถทำให้ภาวะการเจริญเติบโตก่อนวัยช้าลงได้
แนวทางการรักษา
ในเบื้องต้น แพทย์จะเริ่มวินิจฉัยจาการเอ๊กซเรย์กระดูกก่อนว่ามีโครงสร้างกระดูกล้ำหน้าหรือไม่ หากมีก็จะอัลตราซาวนด์มดลุก รังไข่ หรือวัดอัณฑะและอวัยวะเพศว่า มีขนาดเปลี่ยนแปลงเหมือนได้รับฮอร์โมนเพศกระตุ้นหรือไม่ หากเป็นเช่นนั้นก็จะเอ๊กซเรย์สมองเพื่อตรวจหาสาเหตุ ซึ่งอาจมาจากความผิดปกติของสมองหรือมีประวัติได้รับฮอร์โมนเพศ ก็ต้องสั่งระงับยา
ในกรณีที่ไม่พบสาเหตุ การรักษาจะทำได้เพียงการฉีดยาชะลอการเป็นสาว เพื่อรักษาให้เด็กสามารถเจริญเติบโตตามโครงสร้างที่ควรจะเป็น และลดความเสี่ยงต่างๆ เช่น มะเร็งเต้านมที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต รวมไปถึงเรื่องสภาพจิตใจของเด็กที่ยังไม่อาจพร้อมรับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวด้วย
สุดท้าย รศ.พญ.สุภาวดี แนะนำว่า ควรจัดสัดส่วนอาหารให้เด็กรับประทานอย่างเหมาะสม ไม่กินของที่มีไขมันมากเกินไป มีการควบคุมอัตราการเพิ่มของน้ำหนักและความสูงให้อยู่ในเกณฑ์ปกติตามวัย เพราะเด็กอ้วนจะเสี่ยงต่อการเกิดโรคนี้มาก
เมื่อเรารู้อย่างนี้แล้ว คุณพ่อคุณแม่ที่เลี้ยงลูกด้วยอาหารจั๊งคฟุ๊ดทั้งหลายคงต้องหาทางปรับเปลี่ยนอาหารการกินของคุณลุกแล้วล่ะ เพราะอาหารพวกนี้ยิ่งกินมากเท่าไร โรคก็ยิ่งถามหาเท่านั้น.
ข้อมูลอ้างอิง : เสาวลักษณ์. "น่าเป็นห่วงเด็กไทย เป็นหนุ่มสาวก่อนวัย". ชีวจิต. 8(192) : 48-49; 1 ตุลาคม 25419.
