"ประวัติศาสตร์ระบบสุขภาพไทยตั้งแต่สมัยสุโขทัย"
คุณวรพงษ์ เวชมาลีนนท์
วันเสาร์ที่ 8 สิงหาคม 2553 ณ ห้องสมุดสวนหนังสือเจริญกรุง
บทถอดเทปเสวนา
วิทยากร "มีหน่วยงานสุขภาพแห่งชาติ พูดถึงแพทย์เฉพาะทางเช่นโรงพยาบาลศิริราชจะเป็นที่เก็บข้อมูลทั้งหมดแล้วพูดถึงงานเป็นการรวบรวมเก็บเหตุการณ์ทั้งหมดเกี่ยวกับคนไทย 7หัวข้อ คือ
- โรคระบาดและการควบคุมโรค
- พัฒนาการของสวัสดิการสุขภาพ
- การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างงานสาธารณสุข
- พัฒนาการแพทย์แผนไทยและแพทย์พื้นบ้าน
- พัฒนาการของแพทย์สถานศึกษาและสถาบันศึกษาทางการแพทย์
- นโยบายของการประกันสุขภาพและนวัตกรรมใหม่ๆ
- ชีวิตและงานของบุคคลสำคัญของระบบสุขภาพ
กล่าวสรุปว่า พิพิธภัณฑ์การแพทย์นั้นได้อุปกรณ์ต่างๆในการแพทย์ไทย ที่มีเทคโนโลยี่เข้ามาช่วย มีเอกสารมาอิง กล่าวถึงยุคสมัยอยุธยาที่มีการแพทย์ที่รุ่งเรื่องซึ่งมีฑูตต่างๆจากยุโรป นำสมุนไพรและยาต่างๆมาจากฝั่งตะวันตก ซึ่งบุคคลเหล่านั้นได้มาค้าขายสินค้าต่างๆ
ในการทำงานเกี่ยวกับประวัติศาสตร์การแพทย์ไทยต้องไปดูเอกสารชั้นต้นหรือต้องดูจากงานวิจัยที่มีคนทำไว้แล้วคัดเลือกมาบันทึกไว้ แนวคิดการทำงานเกี่ยวกับประวัติศาสตร์การแพทย์ เนื่องจากงานประวัติศาสตร์ไม่ใช่สิ่งที่ตายตัวขึ้นอยู่กับว่าใครมีกรอบความคิดหรือว่ามีวิธีการมองเหตุการณ์ในอดีตและเลือกที่จะเชื่อ สิ่งที่ทำขึ้นมาอาจจะมีคนที่มีความเห็นที่แตกต่างกับหลักการของเราที่บันทึกเอาไว้
ถ้าย้อนไปในอดีตหลักฐานที่บกบอกได้ก็เป็นหลักฐานทางวรรณาคดีที่พบโครงกระดุก เนื่องจากมีรอยการเจาะรู้ในหัวกระโหลกที่พบก่อนสมัยประวัติศาสตร์ทั้งในไทยและยุโรปที่เจาะเอาเลือดออกเป็นความเชื่อกว่าจะรักษาอาการปวดหัวได้ มีการวิเคราาะห์ถึงลัษณะของฟันของโครงกระดุกที่พบว่ามีการผูกกร่อน เช่น อาจจะเป็นเพราะว่ากินอาหารจำพวกที่เป็นแป้งมากเกินไปหรือการกินอาหารที่หยาบมากเกินไป และที่พบในแทบเอเชียแผ่นดินใหญ่ ซึ่งมีอายุเฉลี่ยประมาณ30ปี
การค้นคว้าบางครั้งหลักฐานก็อาจขาดช่วงไปและจะมีการพบในยุคต่อมา ในสมัยทวารวาดีมีการบันทึกเกี่ยวกับการแพทย์ และได้มีการตีความว่าการรักษาในสมัยนั้นได้รับอิทธิพลจากอินเดียที่เกี่ยวกับธาตุทั้ง4 คือ ดิน น้ำ ลม และไฟ ในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ความคิดของคนไทยถูกกำหนดด้วยหนังสือไตรภูมิพระร่วง คนในสมัยนั้นจะเป็นโรคทั่วๆไป แต่ไม่มีโรคที่น่ากลัว ในสมัยกรุงศรีอยุธยาการแพทย์มีการแลกเปลี่ยนความคิดทางการแพทย์กับชาวต่างชาติโดยเฉพาะทางยุโรป สมัยกรุงศรีอยุธยามีโรคระบาดสำคัญคือ อหิวาตกโรค ไข้ป่าเป็นพิษ และกาฬโรค ในสมัยพระบาทสมเด็จพระบรมไตรโลกนาคจะมีการตั้งหอกรมแพทย์ที่แบ่งออกเป็นหมอยา หมอแพทย์ เป็นต้น ในสมัยกรุงศรีอยุธยามีการรับหมอฝรั่งมาเป็นหมอประจำราชสำนัก และมีการบันทึกวิธีการรักษาของหมอชนชาติต่างๆ เช่น จีน ฝรั่ง ไทย เมื่อกรุงศรีอยุธยาแตกตำราต่างๆ ก็ถูกเผาเป็นส่วนมาก มีการฟื้นฟูในสมัยต่อๆ มา การมาของชาติตะวันตกจะมาในรูปของนักเผยแผ่ศาสนา ซึ่งมีความสามารถในด้านการแพทย์
หมอบรัดเลย์เข้ามาในสมัยรัชการที่3 ได้จัดตั้งคลินิก มีความสามารถในการผ่าตัดโดยเห็นได้จากการผ่าตัดทหารที่ถูกสะเก็ดระเบิดจากการยิงปืนใหญ่ในการจัดงานฉลองวัดมีการยิงปืนใหญ่จนปืนใหญ่ระเบิด ในสัยต่อมามีการไปเรียนเมืองนอกมากขึ้นมีการนำเอาความรู้เกี่ยวกับการแพทย์สมัยใหม่มาใช้ และมีหมอฝรั่งเข้ามาตั้งคลินิกต่างๆ มีการตั้งโรงบาลศีรีราชและโรงบาลอีกหลายแห่งขึ้น และในขณะนั้นก็มีการจัดตั้งโรงเรียนการแพทย์ขึ้น มีการสั่งให้เลิกการอยู่ไฟของหญิงที่คลอดบุตร สมัยก่อนหมอฝรั่งจึงมีบทบาทมากกว่าหมอไทย หมอไทยจึงถูกลดบทบาท เนื่องจากหมอฝรั่งมีการจัดการดีกว่าในด้านการแพทย์ และยังมีความรู้เกี่ยวกับเรื่องเชื่อโรคซึ่งเป็นปัญหาของโรคต่างๆ มีการจัดหมอเป็นหมอรักษาและหมอป้องกันโรค มีการส่งเสริมด้านการแพทย์มากขึ้นได้จัดตั้งโรงเรียนแพทย์ในจังหวัดต่างๆ เช่น เชียงใหม่ และมีการพิมพ์ตำรายาสมุนไพรไทยขึ้น มีการนำเอาความรู้ของแพทย์สมัยใหม่มาแลกเปลี่ยนกับการแพทย์แผนไทย มีการจัดตั้งชมรมต่างๆขึ้น ทำให้สมุนไพรไทยกลับมามีบทบาทอีกครั้งในสังคมไทย....."
ถอดเทปโดย นายธนาวิชช์ แซ่โซ้ง และนายจีรพล เจินทำ นักเรียนช่วยงานบรรณารักษ์ ; วันที่ 3 ตุลาคม 2552
.......................................................
ภาพบรรยากาศงานเสวนา
|
