สวนโมกขพลาราม สถานศึกษาธรรมและปฏิบัติธรรมที่ทรงคุณค่าอย่างยิ่งในพุทธศาสนจักร กำเนิดขึ้นเมื่อ พ.ศ.2502โดยท่านพุทธทาสภิกขุ ภิกษุผู้ประกาศตนขอเป็นทาสแห่งพุทธองค์ ซึ่งได้ศึกษาค้นคว้าพระไตรปิฎกและ ทดลองปฏิบัติอย่างแน่วแน่จนก่อเกิดปัญญารู้แจ้งในพระธรรมคำสอนกระทั่งแยกแยะ ได้ว่า พระพุทธเจ้าทรงสอนอะไรและหัวใจของคำสอนคืออะไรท่านพุทธทาสได้ใช้ความรู้ความ เข้าใจที่ได้สร้างสรรค์เป็นคำสอนที่เข้าใจง่ายๆถ่ายทอดแก่พุทธศาสนิกชนทั้ง ยังเผยแพร่เป็นภาษาต่างๆและได้รับการยอมรับกันทั่วโลก

ภายในสวนโมกข์ มีการจัดภูมิสถาปัติที่ให้ความสำคัญกับธรรมชาติสถาปัตยกรรม ปฏิมากรรม จิตรกรรมและวรรณกรรมทั้งหมดสอดรับกลมกลืนกับธรรมชาติและแสดงพุทธธรรมที่ลึก ซึ้งแต่สามารถเข้าใจได้ง่ายๆ....

ความเป็นมาของสวนโมกขพลาราม

สวนโมกข์ คือ แหล่งธรรมะ ในคำขวัญประจำจังหวัด ก่อตั้งโดย "พระธรรมโกศาจารย์" (เงื่อม อินทปญโญ ) หรือที่คนส่วนใหญ่รู้จักในนามของท่านพุทธทาสภิกขุ สวนโมกขพลารามก่อ ตั้งครั้งแรกในปี พ.ศ.2475 ที่ ตำบลพุมเรียง อำเภอไชยา เกิดจากความต้องการหาที่สงบสำหรับศึกษาธรรมะ ของท่านพุทธทาส หลังจากที่ท่านเดินทางไปศึกษาธรรมะในกรุงเทพมหานคร พบเห็นการปฏิบัติตัวของพระที่มิได้สำรวมเคร่งครัดในธรรมวินัย และเบื่อหน่ายความวุ่นวายสับสนของเมืองหลวง จึงมีความคิดจะหาสถานที่เรียบง่าย เหมาะสำหรับศึกษาและปฏิบัติด้วยตนเอง หลังจากที่เรียนจบเปรียญธรรมสามประโยคแล้ว และเห็นว่าพอจะมีพื้นฐานความรู้ในภาษาบาลี และภาษาอังกฤษในการศึกษาเองได้ รวมทั้งท่านพุทธทาสเป็นผู้มีนิสัยรักการอ่านได้ศึกษาค้นคว้าตำราด้านต่างๆ อยู่เป็นประจำ และชอบสะสมหนังสือธรรมะต่างๆ รวมทั้งพระไตรปิฎก เมื่อทราบถึงเรื่องราวความสนใจของคนที่พุมเรียงในเรื่องพุทธศาสนา จึงตัดสินใจกลับพุมเรียง

ท่านพุทธทาสให้นายธรรมทาส พานิช ผู้เป็นน้องชายและคณะธรรมทานสำรวจหาที่ทีมีความเหมาะสม คณะสำรวจจึงเลือกเช่าที่วัดร้างแห่งหนึ่งชื่อ “ วัดตระพังจิก “ อยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของหมู่บ้านพุมเรียง วัดนี้มีสภาพเป็นป่ารกทึบห่างไกลจากผู้คน จึงมีความเหมาะสมที่จะพำนักเพื่อศึกษาค้นคว้าธรรมะในพระไตรปิฏก และศึกษาค้นคว้าทางจิตใจ ท่านพุทธทาสได้ตั้งชื่อสถานที่แห่งนี้ว่า “ สวนโมกขพลาราม “ เพราะบริเวณนั้นมีต้นโมกและต้นพลาขึ้นอยู่มากขึ้นอยู่มาก ท่านพุทธทาสจึงนำคำว่าโมก พลา และอารามมารวมกันได้ชื่อสำนักปฏิบัติธรรม ที่มีความหมายตรงกับธรรมะว่า“อารามที่ทำให้เกิดกำลังแห่งงความหลุดพ้น “ ซึ่งในช่วงเวลา 2 ปี แรกท่านพุทธทาสพำนักอยู่เพียงลำพัง เพราะสวนโมกข์ยังไม่เป็นรู้จักและเข้าใจของคนทั่วไป ต่อมาท่านพุทธทาสและคณะธรรมทานได้ออกหนังสือพิมพ์ “ พุทธศาสนา ” พิมพ์เผยแพร่จุดประสงค์ของการจัดตั้งสวนโมกขพลาราม ซึ่งมีเจตนารมณ์ที่ตั้งไว้ครั้งแรก 3 ข้อ คือ

1. การค้นคว้าพระไตรปิฎก (ปริยัติ)

2. การตามรอยพระอรหันต์ (ปฏิบัติ )และ ได้มีการตั้งปณิธานเพิ่มอีก

และ ได้มีการตั้งปณิธานเพิ่มอีก 3 ข้อ คือ ให้ทุกคนเข้าถึงหัวใจของศาสนาของตนๆ ให้เกิดความเข้าใจกันระหว่างศาสนา และช่วยกันเข็นโลกให้ออกจากวัตถุนิยม รวมทั้งลงบทความเผยแพร่ความรู้ในพระไตรปิฎก ในแง่มุมต่างๆ และในฉบับปฐมฤกษ์นั้น ท่านพุทธทาสได้เขียนปฏิญาณตน ในบทความของท่านว่า ข้าพเจ้า มอบชีวิตและร่างกายนี้ ถวายแด่พระพุทธเจ้า ข้าพเจ้าเป็นทาสของพระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าเป็นนายของข้าพเจ้า เพราะเหตุดังว่ามานี้ ข้าพเจ้าจึงชื่อว่า พุทธทาส หลังจากนั้น ก็มีภิกษุสามเณร ที่เห็นด้วยเดินทางมาขอพำนัก ที่อยู่สวนโมกข์ ตำบลพุมเรียง เป็นเวลา 10 กว่าปี จึงได้ขยับขยายเพราะความจำเป็นในเรื่องต่างๆ มีมากขึ้น โดยเฉพาะ เรื่องน้ำ และชาวบ้านเข้ามาอยู่อาศัยรอบๆมากขึ้น ซึ่งเป็นเหตุให้สวนโมกข์ที่ตำบลพุมเรียง ไม่เหมาะกับการเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมอีกต่อไป

ท่านพุทธทาสและคณะ ธรรมทาน ได้ออกสำรวจสถานที่แห่งใหม่เพื่อสร้างสโมสรธรรมทาน และได้พบที่ดิน เรียกว่า ด่านน้ำไหล ซึ่งเป็นช่องแคบ เดิมเป็นที่ดักจับโจร เพราะด้านหนึ่งเป็นเขานางเอ อีกด้านหนึ่งเป็นพรุลึก และเจ้าของได้บอกขายในราคาถูก ท่านจึงขอซื้อที่ดิน ในบริเวณใกล้เคียง และมีผู้บริจาคให้อีก รวมเนื้อที่ได้ประมาณ 310 ไร่ จึงจัดตั้งสวนโมกขพลารามแห่งใหม่นี้ขึ้น ชาวบ้านเรียกวัดแห่งใหม่นี้ตามชื่อภูเขากลางวัดว่า “ วัดเขาพุทธทอง “ แต่ท่านพุทธทาสได้จดทะเบียนเป็นวัดใช้ชื่อว่า “วัดธารน้ำไหล “ เพราะมีห้วยธารน้ำไหลจากเขานางเอ ไหลผ่านมาทางด้านทิศใต้ของวัดและต้องการให้สวนโมกข์ เป็นองค์กรอิสระ แยกกันตามกฎหมายกับวัดธารน้ำไหล เพื่อความสะดวกในการดำเนินงานที่ไม่ต้องทำตามระเบียบ ของวัด ภายหลังจึงมอบกิจการของสวนโมกขพลารามให้เป็นของวัดธารน้ำไหลทั้งหมด เพราะไม่มีปัญหาในการดำเนินการในระยะแรกๆ

(เรื่ิองน่ารู้:ที่ท่องเที่ยว-สุราษฎร์ธานี สวนโมกขพลาราม.(ออนไลน์).(2553).แหล่งที่มา:http://www.siamfreestyle.com/travel-attraction/suratthani/suan-mok.html. สืบค้น 5 มกราคม 2554.)

ห้องสมุด สวนหนังสือเจริญกรุง ขอเชิญผู้สนใจเข้าร่วมกิจกรรมทัศนศึกษากับสวนหนังสือเจริญกรุง "จาริกธรรมตามทางธรรมท่านพุทธทาส ณ สวนโมกขพลาราม" ณ สวนโมกขพลาราม" อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฏร์ธานี สามารถติดตามประชาสัมพันธ์ได้ที่ www.thaibookgarden.org ค่าใช้จ่ายสำหรับการเดินทางเพียง 1,500 บาท สำหรับผู้ใหญ่ และ 900 บาท (สำหรับนักเรียน นักศึกษา)....

ภาพบรรยากาศ ทัศนศึกษาฯ "จาริกธรรมตามทางธรรมท่านพุทธทาส ณ สวนโมกขพลาราม" ครั้งที่ผ่านมา...

ทัศนศึกษาสวนโมกข์ ครั้งที่ ๑ ระหว่างวันที่ ๓๐ มกราคม - ๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๒

ทัศนศึกษาสวนโมกข์ ครั้งที่ ๒ ระหว่างวันที่ ๒๐ - ๒๔ มีนาคม ๒๕๕๒

ทัศนศึกษาสวนโมกข์ ครั้งที่ ๓ ระหว่างวันที่ ๒๖ กุมภาพันธ์ - ๒ มีนาคม ๒๕๕๓

ทัศนศึกษาสวนโมกข์ ครั้งที่ ๔ ระหว่างวันที่ ๑๕ - ๑๙ ตุลาคม ๒๕๕๓